NEOBIČNA JEZERA

Prirodni rezervati su prigodna oaza za eko i zeleni turizam. Gde god da krenete po Vojvodini, doživećete nezaboravno iskustvo, osetiti tradiciju i duh regije, upoznati opuštene, druželjubive stanovnike, koji crpe energiju iz ove bogate zemlje.

 U vodiču Turističe organizacije Vojvodine preporučuju se prelepa ravničarska jezera i male reke koje treba neizostavno posetiti, i koji pokazuju da Dunav, Sava i Tisa nisu jedino vodeno bogatstvo u Vojvodini: Plazović, Mostonga,Berava,Krivaja, Jegrička, Kereš, Čik, Palić, Ludoško jezero, Provala, Tikvara, Crveni vir, Adorjan, Stara Moravica, Panonija, Zmajevačko i Gložansko jezero, Stari i Plovni Begej, Tamiš,Karaš, Nera, Peskara Plava banja, Ribolovačko cartstvo, Kopovi u Debeljači, Kovinska šljunkara, Belocrkvansko jezero, Bosut, Ljukovi. Borkovac i mnoge druge rečice i jezera u Bačkoj, Banatu i Sremu. U Vodiču turističke organizacije Vojvodine jedna strana posvećena je rečici Jegrička. Dužina joj je 65 kilometara, širina od 20 do 50 metara, dubina od 1 do 3 metra. Riblji fond Jegričke čine: šaran, amur,štuka, bandar, deverika, babuška, bodorka, crvenperka i tolstolobik. Vodotok Jegričke, zanimljive i lepe rečice, pretvoren je u kanal dužine 65 kilometara koji je sa tri regulcione ustave podeljen na tri bazena sa potpuno dirigovanim režimom voda. I deonica„ neuređene “Jegričke od Silbaša do Despotova zaslužuje pažnju.

Privredni i sportski ribolov u Vojvodini ima dugu tradiciju. Alaski zanat je u prošlosti bio na ceni, a riba iz vojvođanskih ribnjaka dospevala je i na carske trpeze. Klasični alasi krajem 20 veka.postaju retkost. a zamah uzima ribnjački uzgoj konzumne ribe. Sportski ribolov pravu ekspanziju doživljva u poslednjim decenijama. Po bogastvu uvodama Vojvodina predstavlja izuzetno područje. Ne samo po množini voda već i po njihovoj relativnoj čistoći, i pored kontinuiranih zagađenja. Na području Vojvodine ima tekućih i stajaćih voda koje služe a vodovodno snabdevanje pijaćom vodom, navodnjavanje, plovidbu, privredni i sportski ribolov. Pored reka postoje i mnoge bare i ritske vode s ogromnim bogatstvom flore i faune.

Mutnjača i Anđina jama – biseri Šajkaške

 Gotovo na tromeđi tri atara, šajkaškog,đurđevačkog i mošorinskog, nalaze se dva lepo očuvana prirodna jezera Mutnjača i Anđina jama. Upravo njihov položaj sačuvao ih je od pošasti koje sobom nosi savremena civilizacija, jer se nalaze daleko od glavnih puteva pa su dostupna samo pravim ljubiteljima prirode. Do njih vode isključivo poljski putevi, dobro znani samo meštanima Šajkaša, Mošorina i Đurđeva. Oko njih poneki salaš, bez struje, na kojima se još živi kao u nekim starim vremenima iz kojih pamtimo romantične pričice. Prostrani pašnjak sa stadima ovaca i goveda krdima svinja, jatima gusaka, ostavljaju utisak da ovde još živi ona stara Vojvodina.

Mutnjača predstavlja jezero nepravilnog oblika čija se vodena površina prostire u tri kraka koja nemaju imena. Dva manja kraka su razdvojena poluostrvcem Bagrenac, nazvanom po velikom bagremu koji je ovde donedavno stajao i svojom krošnjom pravio debelu hladovinu. Voda je još uvek čista i bistra, a zamuti se tek pred neku ozbiljniju promenu vremena. Dubina je, kažu poznavaoci, na mestima i do pet metara. U jezeru ima ribe pa ga često posećuju i pecaroši. Leti je na Mutnjači mnogo kupača, a brojni meštani pomenutih naselja će vam s ponosom reći da su baš ovde naučili da plivaju.          

 Anđina jama je nepunih 200 metara istočnije od Mutnjače. Površinom je znatno manja i ima gotovo pravilan elipsasti oblik kao da se nalazi u vrtači ili čak krateru. Zato joj naziv jama u potpunosti odgovara. Sa zapadne i severne strane ima strmu obalu, dok je sa juga i istoka obala niska. Salašari je koriste za napajanje stoke. Priobalje je obraslo trskom, što predstavlja pogodnost za gnežđenje barskih ptica. Ribe ovde, kažu, nema. Među meštanima okolnih naselja sačuvana je legenda o tome kako je ova jama dobila ime. Nekada davno, krajem zime, prolazili su ovuda svatovi koji su, da ne obilaze jamu, hteli baš da pređu preko leda koji se topio i tom prilikom udavi im se mlada po imenu Anđa. Od tada se ovo jezerce naziva Anđina jama. Valjda zbog legende, sve je ovde mistično. Veruje se da je jama veoma duboka–čak preko dvanaest metara ! Mutnjača i Anđina jama su vrlo neobična jezera, čak i po načinu postanka.Z bog blizine Tise mnogi veruju da su to ostaci nekadašnjeg rečnog korita. Profesor dr Branislav Bukurov, u svom radu“ Jezera i bare u Bačkoj “, iznosi mišljenje da je Mutnjača nastala u udubljenju zaostalom od eksplozije gasova iz unutrašnjosti Zemlje. Ako je tako nastala Mutnjača, istog bi načina postanka bila i Anđina jama, koja po svom obliku i izgledu baš liči na nekakav krater. Prema tome, ova su jezera po načinu postanka veoma specifična i jedinstvena su u Vojvodini.


 Prema predlogu Prostornog plana razvoja opština Titel i Žabalj,na čijim se granicama nalazi,Mutnjača bi trebala da postane izletnička zona Đurđeva,Mošorina i Šajkaša,naselja koja danas imaju oko 13.000 stanovnika.Do nje bi se izgradili putevi,prostor bi se ozelenio,u jezero bi se pustile plemenite vrste ribe pa bi tako postalo raj za izletnike, kupače i pecaroše.Naravno,moraće se voditi računa i o zaštiti ovih jezera,bisera Šajkaške,čija će priroda dolaskom velikog broja ljudi biti ugrožena.

Belocrkvanska jezera

Bela Crkva se nalazi u Južnom Banatu, sto kilometara istočno od Beograda. Uz sam grad smeštena su i Belocrkvanska jezera: Glavno, Vračevgajsko, Šaransko, Šljunkara koja predstavljaju jedinstvenu turističku ponudu u Vojvodini.

Jezera su nastala iskopavanjem šljunka, pa je voda prozirno zelena, a plaže peščane. Na Glavnom jezeru plaža je delom betonirana, dok je na ostalim jezerima potpuno prirodna. Kupanje je moguće i na našim rekama Neri i Karašu,a vodotokovi Dunava i kanala Dunav-Tisa-Dunav upotpunjuju ovaj jedinstveni prirodni ambijent. Za goste kojima kupanje nije jedina razonoda, u saradnji sa lokalnim vodičima organizujemo izlete u okolini Bele Crkve, sa obilascima Vršca, Mesića i Gudurice. Programe lova na visoku divljač organizujemo u Deliblatskoj peščari, a ribolov sa obale i iz čamca organizujemo na jezerima, kanalu D-T-D i Dunavu. 

Kompleks Debeljačkih jezera organizovano se bavi komercijalnim ribolovom od 2000. godine. Petogodišnjom rekonstrukcijom terena do današnjeg dana kompleks sadrži pet jezera od kojih su četiri u funkciji komercijalnog ribolova,restoran i parking. Tu se organizuju takmičenja preko cele godine, kako za stare iskusne ribolovce tako i za početnike i podmladak.

Jezero tri je veličine tri hektara. Na njemu postoji 22 mesta za ribolov, odnosno 10 mesta (boksova) kada je u pitanju takmičarski ribolov. Jezero je nepravilnog oblika, kao i samo dno koje je glinovito, što predstavlja prednost u ribolovu. Obale jezera su obrasle trskom, dok su na svakoj poziciji za ribolov zasađene vrbe koje prave hlad tokom sunčanih dana. Na jezeru se nalazi parking prostor. Na prednjoj obali jezera nalazi se riblji restoran Debeljačka jezera,što upotpuljuje doživljaj u turizmu. Restoran nudi bogat izbor alkoholnih i bezalkoholnih osvežavajućih pića, a od jela tu su:riblja čorba, čuveni mađarski gulaš, koji je ujedno i specijalitet kuće i jela sa roštilja uz veoma pristupačne cene.

Na jezeru se primenjuje sportski režim ribolova Uhvati i pusti, a može se pecati i danu i noću. Na ovom jezeru se održavaju profesionalna šaranska takmičenja. Jezero tri poribljeno je sa krupnim šaranom i u jezeru ima 14 tona šaranske ribe i jedna tona amura. Jezero 3a je veličine 0,7 ha i ima 30 mesta za pecanje.Na jezeru se nalaze razuđeni pojasevi trske, kojih ima i na obalama jezera. Jezero je veoma blizu restorana, kao i parkinga. Ovo jezero poribljeno je sa pet tona babuške,jednom tonom šarana ispod četiri kilograma, 500 kg amora takođe težine ispod četiri kilograma.

Za dnevnu dozvolu od 500 dinara moguće je odneti neograničenu količinu babuške koju ribolovac uhvati, a šaran ispod četiri kilograma plaća se po cenovniku. Jezero 4 namenjeno je sportskom ribolovu po predviđenom režimu pecanja. Jezero je veličine pet hektara i na njemu postoji 58 pozicija za ribolov. Jezero je poribljeno sa pet tona babuške, dve tone konzumnog šarana ispod četiri kilograma. Dnevna dozvola je 1.000 dinara i sve što se uhvati može se nositi u neograničenim količinama.

Palićko jezero se nalazi 8{km}od Subotice, pored mesta Palić koje je, upravo zbog jezera značajan turistički centar Vojvodine. Jezero zahvata površinu od 4,6 -{km}-². Prosečna dubina jezera je 1,9{m},najveća je 3,5m,a turistički sektor zahvata 3,8 -{km}sa tri posebne plaže. Jezero je inače,podeljeno na četiri sektora i bogato je ribom. U toku turističke sezone, temperatura vode se kreće između 18 i 25°. Palić se inače odlikuje umereno kontinentalnom klimom i prosečno ima oko 2100 sunčanih sati godišnje,a prosečna letnja temperaturavazduha iznosi oko 20°. Najčešći pravac vetrova je severozapadjugoistok.Prema legendi jezero je ostatak Panonskog mora, ali da je ono nastalo od suza pastira Pavla koji je tu napasao svoje stadoJezero je nastalo u pradavna vremena kao izdansko, iako voda jezera najvećim delom potiče od padavina koje su ispunjavale udolinu. Salinitet jezera se objašnjava time što se voda slivala sa okolnog terena rastvarajućinatrijum-hloridJezero Palić se u pisanim dokumentima prvi put pominje 1462.godine kao Pali{Paly}. Prvi crtež,koji je predstavljao mapu jezera(Paligo Palys} potiče iz 1690.godine.

Još se krajem 18. veka znalo da jezerska voda i mulj imaju lekovita svojstva.Prema ideji lekara iz Subotice 1845.godine je najpre izgrađena gostionica Donja trščara,što je bio temelj kasnije izgradnje Kupališta i Banje.Svoj procvat Palić doživljava 1880-ih,nakon otvaranja pruge BudimpeštaZemun 1883.godine i tramvajske linije do Subotice 1897.Osim zbog lečenja(prvenstveno koštanih i kožnih oboljenja)posetoci su na Palić dolazili i zbog zabave.Između 1880.i 1914.na Paliću su održavane sportske igre u brzom hodanju,biciklizmu, rvanju,mačevanju i drugim sportovima,od kojih neki sada već imaju dugu tradiciju na Paliću.Broj posetilaca kupališta i banje Palić je rastao sve do početka Prvog svetskog rata.

Posle Prvog svetskog rata,na istočnoj obali Palića izgrađen je Veliki(Muški)štrand, najveći objekat te vrste u tadašnjoj Jugoslaviji.I nakon Drugog svetskog rata nastavljeno je sa izgradnjom Palića,pa je 1950.u borovoj šumiizgrađena Letnja pozornica od netesanog kamena na kojoj su gostovali mnogi umetnici.Šesdesetih godina 20.veka izgrađen je sportski centar sa terenima za fudbal, odbojku, košarku, rukomet. Na istočnoj obali je podignuto Vikend naselje gde su mnoge subotičkefirme izgradile odmarališta za svoje radnike.Godine 1978.iskopana je prva bušotina termomineralne vode na Paliću,a 1984.je otvoren Termalni bazen.Izgrađen je moderan hotel „Prezident“ 2000.godine,a u istom maniru nakon toga je adaptirano nekoliko starih palićkih vila, kojih je krajem 19. veka bilo preko 200 i pretvoreno u luksuzne hotele manjih kapaciteta.Okolina banje je pošumljena.Veliki park je od tada redizajniran,a zasađeno je još zelenila,tako da od prvobitne površine od nešto više od 86.000{m}-2, park danas zauzima oko 190,000 -{m}-2.Palić je danas kvalitetna i poznata turistička destinacija i od 2007.godine ima usvojen Plan razvoja Palića-Master plan.

Ludaško Jezero

преузимање (14).jpg

Ludaško jezero se nalazi u severnoj Bačkoj,na 12 kilometara od Subotice, a na 7 kilometara od Palićkog jezera.Zbog raznovrsnosti biodiverziteta,Ludaško jezero je 1994.godine proglašeno za specijalni rezervat prirode.Ukupna površina koja je pod zaštitom iznosi oko 843 hektara.Pored toga,u okolini Ludaškog jezera se nalaze arheološka nalazišta,kulturno–istorijske vrednosti i očuvana crkvena i seoska arhitektura.Jezero je dobilo ime po guski(na mađarskom“lud”znači guska),jer je ovde boravilo mnogo divljih gusaka.

%d0%bf%d1%80%d0%b5%d1%83%d0%b7%d0%b8%d0%bc%d0%b0%d1%9a%d0%b5-15

Ludaško jezero ima površinu od 387 hektara i dužinu oko 5 kilometara.Jedinstveno je po svom plitkom koritu.Prosečna dubina iznosi 1 metar,a najveća 2,5 metra.Široko je od 200 do 300 metara.Ludaško jezero ima dve pritoke.Jedna je reka Kireš,koja prikuplja vodu sa peščara u Mađarskoj,a druga je kanal Palić–Ludaš,koji je prokopan za vreme sanacije Palićkog jezera.Okno ovog jezera je nastalo pre oko milion godina.Izdubljeno je od strane vetra,tako da se na taj način sprečilo oticanje vode koja se zaustavljala između peščanih dina.

ludasko-jezero.jpg

Bogatstvo faune Ludaškog jezera čine brojne vrste ptica,sisara,vodozemaca,gmizavaca i riba.Zbog velikog broja močvarnih ptica,Ludaško jezero je upisano na listu močvarnih područja od izuzetnog značaja.Registrovano je 38 vrsta ptica,od kojih se izdvajaju modovoljka,barski trstenjak,sivi barski petlić,brkata senica,trstenjak ševarić,vivak,vodomar,ščelarica…Registrovano je 13 vrsta vodozemaca među kojima se nalazi zaštićena barska kornjača,9 vrsta gmizavaca i 19 vrsta riba od kojih su najzastupljeniji šaran i srebrni karaš,a zaštićen je čikov.Od sisara se mogu videti vidra,lasica,tvor,vodena voluharica,srna,zec…

преузимање (16).jpg

U okolini jezera se nalazi čak 16 arheoloških nalazišta.Nalaze se uz reku Kireš i na području naselja Nosa,Hajdukovo,Budžak i Pereš.Najstariji lokaliteti su iz vremena paleolita.Istorija ovog kraja je veoma bogata.Najstarije salašarsko naselje je Ludaš,koje se prvi put pominje 1335.godine.Katolička crkva i spomenici kulture na Ludaškom šoru se ističu kao vredni spomenici kulture.Posebno je interesantno to što Ludaški šor nije imao savremenu putnu mrežu sve do osamdesetih godina prošlog veka.Zbog toga je ovo mesto sačuvalo arhaičan izgled.Veoma je šarolik svet verovanja i bajki što žive u ovom kraju.Pored veštica,može se i čuti za bića kojima se pridaju natprirodne moći kao što je „taltoš“(vrsta čoveka sa šamanskim sposobnostima, ume da se pretvara u razne životinje,konja,psa,vranu)„đak- vilenjak“„kočijaš-naučnik“.Takođe,postoje priče o blagu koje je skriveno na poseban način,kao i o sablasnoj svetlosti što se noću pomalja nad jezerom.

Obzirom na to da se u blizini nalazi Subotica i prelepo Palićko jezero,Ludaško jezero ima  sve veći broj posetioca.Izbor aktivnosti za kvalitetno provedeno vreme je veliki.Ovde se organizuju evropski dan posmatranja ptica,ribolov,vožnja čamcem po jezeru,ali i vožnja motornim zmajem.Preporučeno vreme za obilazak je od aprila do oktobra,jer je Ludaško jezero svake godine bar tri meseca pod ledom.Na jezeru se organizuju brojne manifestacije.Takmičenje u kuvanju riblje čorbe,dani belog luka,konjički susreti.Ovo su samo neki od razloga zbog kojih će vaša sledeća destinacija za odmor biti upravo Ludaško jezero.

Rezervat prirode Zasavica - foto: bokaboo

Zasavica je zaštićena kao specijani rezervat prirode.Nalazi se na 12 kilometara jugozapadno od Sremske Mitrovice.

Mirna i pitoma, omogućila je opstanak brojnom i raznovrsnom biljnom i životinjskom svetu.Kako bi taj svet bio očuvan sama Zasavica i njeno priobalje 1997.godine stavljeno je pod zaštitu države,kao prirodno dobro I kategorije od izuzetnog značaja,na predlog Zavoda za zaštitu prirode Srbije.

Rezervat obiluje raznovrsnošću flore i faune i prisutnim prirodnim retkostima i ugroženim vrstama.Do sada je zabeleženo preko 600 biljnih vrsta,od kojih je najznačajnije prisustvo: močvarne koprive,testerice,iđirota,lokvanjića,belog i žutog lokvanja.Životiski svet je raznovrstan ribama,gde je evidentirano 25 vrsta riba iz 8 familija i 20 rodova.Za rezervat se navodi ukupno 65 vrsta sisara,od kojih je 43 zabeleženo na terenu,dok se 22 smatraju kao potencijalno prisutne.Zanimljiv je podatak da prisustvo,tačnije potencijalno prisustvo,65 vrsta sisara,predstavlja oko 68 % ukupne faune sisara Srbije,što znači da je ovo područje veoma značajno na nacionalnom nivou.

Carska Bara

Carska Bara

Carska Bara je specijalni rezervat prirode,sačinjen od više jezera, vrbaka i stepa,trske i ševara.Zaštićeno prirodno dobro ima oblik latiničnog slova „S“,blago izvijenog u pravcu jugozapad-severoistok i predstavlja mrtvaju reke Begej koja je nastala u periodu holocena.Carska bara je jedinstevn ekosistem satkan od više različitih prirodnih elemenata.Njenu raznolikost najvište opisuje kolirit koji se smenjuje od plavih jezera,

Preko zelenih i smeđih šuma, sve do bledo žute i bele boje slatina.Na prostoru Carske bare nekada se protezalo bezbroj većih i manjih močvara,dok danas ovaj prostor uglavnom karakterišu menadri starog Begeja i bare koje se nalaze oko njih.Na području Carske barepostoje brojne autohtone vrste životinja i biljaka,od kojih su neke veoma retki primerci.Ovo područje ne karakteriše samo vodena površina.Brojne šumskepovršine sa svojim visokim stablima,od kojih neka imaju sasušene vrhove,idealno su za osmatračnice i uzletišta kormoranima i čapljama kojih ovde ima u izobilju.Pored ptica i neverovatnog biljnog sveta koji se sastoji od preko 500 vrsta,ovde se mogu pronaći i divlja svinja,srna,lisica,zec..U vodama starog Begeja i Carske bare živi 24 vrste riba.

преузимање (17).jpg

Svetsku slavu ovom lokalitetu donelo je prisustvo 240 vrsta ptica,pa je zbog toga UNESKO upisao Carsku baru kao Ramsarsko područje,odnosno močvarno područje od međunarodnog značaja.Neke od retkih ptica koje se ovde mogu videti su orao belorepan,eja močvarica,livadska eja,kobac,čaplja kašikara..Istorija ovog lokaliteta je bila burna,i doseže čak 6000 godinaunazad,o čemu govore dokazi koji su pronađeni u okolini Carske bare.Jedna od najznačajnijih ličnosti oko koga su isprepletane brojne priče i legende oko nastanka Carske bare je Atila-Bič božiji.Na ovom prostoru smenjivali su se brojni narodi,Rimljani,Bugari,Rumuni, Mađari,Turci i Srbi.Danas ako odlučite da obiđete ovu lokaciju,možete šetati brojnim stazama koje se nalaze oko Carske bare,voziti se brodićima starim koritom Begeja ili otići na jedno od bezbroj mesta sa koga se mogu posmatrati ptice.

Okanj Bara

Rezervat čine Okanj bara,bare Crvenke,Čikoš bare,delovi atara naselja Taraš,Kumane,Melenci i Elemir,uz depresije uz levu obalu reke Tise i ima ukupnu površinu od 5.480 ha.Na ovom području,koje je jedno od tri slana u Vojvodini,živi šestina ukupne populacije vilin konjica u Srbiji,dve vrste strogo zaštićenih insekata,osam vrsta vodozemaca i šest vrsta gmizavaca.Najznačajnija je,ipak,fauna ptica sa 186 vrsta,od kojih je sedam na svetskoj crvenoj listi.U Okanj bari raste Švancerbergova bokvica,koja je na evropskoj crvenoj listi biljnih vrsta.

Zbog svega ovog,neosporno je da je Okanj bari bila potrebna dodatna zaštita,jer je pretila opasnost da se prirodna ravnoteža ozbiljno naruši.U specijalnom rezervatu prirode,sada su uspostavljeni različiti režimi zaštite,odnosno zabrane aktivnosti radi očuvanja prirodnih dobara.Za upravljača Specijalnog rezervata prirode“Okanj bara“ određeno je Društvo za zaštitu životne sredine „Okanj“ iz Elemira.

Ledinačko Jezero

Krajem 1990ih i početkom 2000ih,pravo na ekploataciji jezera su bila predmet rasprave u kojoj je učestvovalo više strana: mesna zajednica, grad Novi Sad,rudarsko preduzeće Alas registrovano u Rakovcu i javno preduzeće koje je rukovodilo Nacionalnim parkom Fruška gora.Zbog nejasnih odluka opštine i suda,postojala je mogućnost da jezero odmah nestane,pošto je rudarsko preduzeće zahtevalo nazad svoj kamenolom,a jezero se činilo nestabilnim zbog mogućeg izlivanja vode.Uprava Nacionalnog parka Fruška gora je porekla glasine iz 2006.da su prava na korišćenje kamenoloma prodata nekom austrijkom preduzeće,pošto je Skupština Vojvodine već usvojila plan da sačuva jezero. Na kraju su se rasprave završile u korist očuvanja jezera.

Budućnost jezera je neizvesna.U periodu od 2001.do 2006,ono je bilo malo turističko odmaralište,a mesna zajednica Stari Ledinci i preduzeće koje upravlja odmaralištem su imali želju da prošire turističke usluge.Međutim,juna 2006.odron sa litica je povredio nekoliko plivača,a javni pristup jezeru je bio zabranjen.Na kraju,Republička inspekcija za zaštitu životne sredine je naredila da se jezero odmah isprazni(pošto naredba iz 2002.nije izvršena),pošto je nivo vode došao do vrha i počeo da se izliva.Takođe,Republički biro za zaštitu životne sredine je izrazio mišljenje da se prvo obustavi eksploatacija,uz radove na zaštiti i očuvanju prirode i da se namena jezera promeni u mesto za rekreaciju.Jezero je ispražnjeno tokom leta 2009.

Jezero Medura nalazi se nedaleko od mesta Riđica kod Sombora u Bačkoj.

Površina jezera je oko osam hektara, a, bez obzira na malu visinu vode, jezero nikada ne presušuje. U jezeru nema vode a stanovništvo smatra njegovo blato lekovitim. Jezero je dobilo pažnju javnosti 2011. godine kada je objavljeno da su nepoznata lica ispuštali u njega cisterne sa fekalnim otpadom.

Specijalni rezervat prirode„ Slano kopovo “nalazi se u zapadnom Banatu, odnosno, u banatskom Potisju, 5 km severoistočno od Novog Bečeja. Administrativno, nalazi se na teritoriji SO Novi Bečej.

Slano kopovo predstavlja jedno od poslednjih jezera na slatinama Vojvodine. Ovo slano jezero nalazi se na krajnjem severozapadnom obodu novobečejsko-zrenjaninske pleistocene terase, u potkovičastom paleomeandru koji predstavlja nekadašnji meandar reke Tise usečen u lesoidnim peskovima tokom poslednje faze Velikog ledenog doba. U genetskom smislu, ovo fluvijalno jezero u stvari,predstavlja mrtvaju Tise.

Slano kopovo se vodom hrani iz tri izvora,padavinama i plitkom freatskim izdanima sa kojima se nalazi u jakoj hidrauličnoj vezi.U vreme srednjeg vodostaja dužina jezera iznosi oko 3 km,a najveća širina dostiže 625 m u severozapadnom delu basena.Pošto je veoma plitko,dešava se da u sušnom letnjem periodu potpuno izgubi vodu i tada na dnu basena ostaje slana kora debljine nekoliko santimetara.Hloridne i sulfatne soli u jezeru potiču iz freatskih izdani koje su u kontaktu sa eruptivnim stenama i kristalastim škriljaca karpatskog venca.Iznad zapadne obale Slanog kopova uzdiže se strmi odsek lesne terase Banata visok do 6 m.Paralelno sa jezerom,sa njegove istočne strane,nalazi se manja depresija–Malo kopovo ili Poštaš kopovo.Za razliku od Slanog kopova, predstavlja slatkovodnu baru koja nema stalnu vodu.Ova dva jezera razdvojena su lesnom gredom širokom 350-900 m.

Vegetacija

Vegetaciju Slanog kopova i njegove neposredne okoline grade slatinske(halofite) zajednice sukulentnih i polusukulentnih halofitih biljaka.Ovom tipu vegetacije pripadaju zajednice bezlisne solnjače ili caklenjača(Salicornia europaea)kojoj je ovo jedino stanište u Srbiji.U rezervatu se javlja tamo gde je najveća koncentracija natrijumovih soli.

Takođem u rezervatu je prisutna i azonalna močvarna vegetacija u priobalnoj zoni bare. Ovom tipu vegetacije pripadaju tršćaci i zajednice slatinske higrofilne vrste Bolboschoenus maritimus.Na obodu rezervata nalaze se fragmenti šumostepe i agrarne površine.

Flora

Biljne vrste rezervata su specifične jer naseljavaju slanu podlogu. To su uglavnom halofite i euhalofite biljke među kojima kao najznačajnije treba izdvojiti caklenjaču (Salicornia europaea), juričicu(Suaeda maritima),panonsku juričici(Suaeda pannonica), bodljastu trnicu(Crypsis aculeata),bezbridnjaču(Puccinellia limosa) koljenčicu(Spergularia media),itd. Slano kopovo je prvenstveno poznato kao jedno od najznačajnijih i najspecifičnijih staništa ptica u Srbiji, kao značajna selidbena stanica i kao mesto gde se gnezde i ptice atipične za Panonsku niziju, a karakteristične za pontsko-kaspijske slatine i morske obale. Kvalitativno, do sada su u rezervatu registrovane 203 vrste ptica,a kvantitativno, u vreme intenzivnih seoba, na Slanom kopovu se zadržava i oko 20.000 ptica. Od specifičnih vrsta ptica treba spomenuti sabljarku(Recurvirostra avosetta), sivog ždrala(Grus grus), morskog žalara(Charadrius alexandrinus), crvenonogog prudnika(Tringa totanus),modrovoljku(Luscinia svecica), brkatu senicu(Panurus biarmicus). Od brojnih vrsta pre svega sitnih sisara, naročito su interesantni tekunica(Spermatophilus citellus), stepski miš(Apodemus microps), poljska voluharica(Microtus arvalis) i stepski tvor (Mustela eversmanni).

Kulturno-istorijske vrednosti

Atraktivosti Specijalnog rezervata prirode „Slano kopovo“doprinosi i crkva Arača koja datira s kraja 12 ili početka 13.veka. Crkva je trobrodna bazilika sa tri polukružne oltarske apside. Monumentalnih je dimenzija, a o raskošnoj izgradnji svedoči korišćeni materijal–mermer, tesani kamen, peščar i opeka.

Međunarodni status

Slano kopovo je:

  • Međunarodno značajno područje za ptice (Important Bird Areas) – IBA
  • Značajno biljno područje Evrope (Important Plant Areas in Europe) – IPA
  • Emerald područje
  • Ramsarsko područje

 Eto ukratko o našim jezerima koji su lepote prirode nadam se da sa vam uspeo dočarati i prikazati našu Vojvodinu ?! Neki pisani sadržaji i slike preuzeti sa interneta da bi se ispunila forma članka i samog sajta…Hvala na pažnji svako dobro živi i zdravi bili

Autor:Goran Popnovakov 2016

Advertisements